Meestertocht Theodoor van Loon

Een historisch schilderij dat de kerstscène uitbeeldt. Maria, in een rood-blauw gewaad, houdt de baby Jezus vast. Verschillende figuren bieden geschenken aan, gekleed in rijke, kleurrijke kleding. De setting is warm, met gedimd licht en een plechtige, serene sfeer.
Ook al galmt de naam Theodoor van Loon (ca. 1582-1649) niet zoals Rubens of van Dyck, toch tekende de barokschilder voor verbluffende meesterwerken. In zijn kunst vermengde hij op unieke wijze de barokke Italiaanse grandeur met verfijnde details.

Op jonge leeftijd reisde van Loon naar Rome, waar hij werd beïnvloed door Caravaggio. Dat is duidelijk te merken in zijn dramatische licht-donker contrasten. Zijn uitzonderlijke talent kwam al tot uiting in zijn vroegste werken, die doordrenkt waren met caravaggistische elementen en geprezen werden om hun dramatiek en emotionele diepgang. Terug in Brussel schilderde Theodoor van Loon een reeks meesterwerken voor kerken en kloosters. Met verfijnde penseelstreken bracht hij heiligen en Bijbelse taferelen tot leven.  

Door zijn vermogen om de diepere betekenis van religieuze verhalen te verbeelden, vertolkte hij als geen ander de intense spiritualiteit van zijn tijd. Over het persoonlijke leven van van Loon is weinig geweten, maar de monumentaliteit van zijn nalatenschap is onbetwist. Deze reus van de schilderkunst verlegde de grenzen van de Vlaamse barok. Dat kan je met eigen ogen vaststellen op plekken zoals Diest, Scherpenheuvel-Zichem, Brussel, Mechelen en Leuven. 

Ontdek de Vlaamse Meester op deze plekken

Abdijkerk van Averbode

De kans is groot dat Theodoor van Loon, terwijl hij in Scherpenheuvel verbleef, een bezoek bracht aan deze kerk. Hier bevond zich immers het retabel van Jacob van Cothem, dat begin 16de eeuw werd gemaakt in opdracht van de norbertijnen en toendertijd reeds als een topstuk gold.

Onlangs keerde dit meesterwerk terug naar de abdij, na een afwezigheid van anderhalve eeuw. Je kan het zelf in de kerk bewonderen of tijdens een begeleide rondleiding door het volledige complex.

Tip: 

Is je innerlijke mens aan versterking toe? Proef de ambachtelijke producten van de abdij – bier, kaas en brood en in het abdijcafé Het Moment.

Zin in een dessertje achteraf? De dreef rechtover de abdij wordt de Lekdreef genoemd. Bij mooi weer staan hier ijskarretjes en komen mensen van overal om hier een heerlijk ijsje te lekken.

De abdij is ook het startpunt van de Norbertijnenwandeling. Deze wandeling (9,3 km) is perfect voor het ontdekken van Averbode Bos & Heide. Uitgestrekte bossen wisselen er af met vennen, moerassen, heiden en heischrale graslanden. Liever een kortere wandeling? De route bestaat uit twee lussen, die allebei starten en eindigen bij de abdij. Je kan dus makkelijk één lus wandelen en de andere overslaan. 

Vier mensen genieten van een maaltijd buiten aan een houten tafel, glimlachend en dranken delend. Een historische kerk is zichtbaar op de achtergrond onder bewolkte lucht.
Een fietser stopt om ijs te kopen bij een rood-witte “ijsroosje”-truck in een rustige bosomgeving. Een oudere man geniet van zijn ijs in de buurt.

Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel

In deze bedevaartkerk vind je van Loons bekendste werk: De Mariacyclus. De zeven monumentale schilderijen verbeelden het leven van de Maagd Maria. De thema’s sluiten aan bij de zeven feesten die gevierd werden aan het hof van Albrecht en Isabella. Dat is geen toeval, want Scherpenheuvel was voor de aartshertogen het bastion van de Contrareformatie.

Tip: 

Wil je voelen hoe het is om een echte pelgrim te zijn op weg naar Scherpenheuvel? Ga op mini-bedevaart en wandel naar de basiliek via de pelgrimswegen. Er zijn vier routes die starten vanuit vier verschillende steden, waaronder Diest!

Na je spirituele reis kun je de ervaring afronden met een culinaire ontdekkingstocht. Scherpenheuvel biedt verschillende gezellige eetgelegenheden, waaronder Eetcafé De Heerlyckheid en Brasserie Sint-Jozef. Hier kun je genieten van lokale specialiteiten en even tot rust komen na je bedevaart.

Als je nog wat lokaal lekkers wil proberen, proef dan zeker de traditionele koekjes van Scherpenheuvel, de pepernoten en noppen. Bakkerij Erwin is gespecialiseerd in deze lekkernijen en tijdens het toeristisch seizoen kan je zijn koekjes kopen in de seizoenskraampjes die rond de basiliek staan.

Ervaar de sfeer van Scherpenheuvel ten volle met een overnachting in Mon Dieu. Dit gezellige guesthouse nodigt je uit om te genieten van de lokale keuken en cultuur. Ontspan in een sfeervolle omgeving en kom helemaal tot rust. Daarnaast kan je ook terecht in het onthaalcentrum voor bedevaarders Huis van Maria. Je ervaart er hoe het is om als een echte pelgrim in een bedevaartsoord te overnachten. 

Twee mensen wandelen door een grasveld onder een bewolkte lucht, met een stenen toren en een rij bomen in de verte, wat een gevoel van rustige ontdekking oproept.
Een gezin van vier geniet van een ijsje op een levendige buitenmarkt, met een kaaskraam achter hen. De scène straalt een vrolijke, ontspannen sfeer uit.

Sint-Catharinakerk Begijnhof, Diest

De vier evangelisten die voor deze kerk geschilderd werden, zijn toegeschreven aan Theodoor van Loon. Zij worden elk afgebeeld met hun eigen symbool: de engel voor Mattheüs, de leeuw voor Marcus, de stier voor Lucas en de adelaar voor Johannes. Ook in deze werken is de invloed van Caravaggio duidelijk merkbaar. De preekstoel in de kerk – van de hand van Jan Mason en Jan van den Steen – is eveneens een pareltje.

Tip: 

De begijnhofkerk maakt deel uit van het Diestse begijnhof, dat dateert uit de 13de eeuw. Deze stad-in-de-stad, met zijn nauwe straten en tal van schilderachtige plekjes, is door Unesco erkend als Werelderfgoed. Net als Theodoor van Loon kom je binnen langs de barokke toegangspoort, met het opschrift ‘Comt in mynen Hof, Myn suster Bruyt’.

Klaar om de pedalen te laten draaien? Spring op de fiets en volg de sporen van Theodoor van Loon! De Flanders’ Finest Reynvaertroute (42,1 km) is een prachtige tocht die start aan het begijnhof en je ook langs de Basiliek van Scherpenheuvel en de Abdijkerk van Averbode voert. Dankzij de fietsknooppunten vind je makkelijk de weg! 88 - 34 - 38 - 91 > 92 > 93 > 59 > 57 > 81 > 56 > 18 > 25 > 83 > 58 > 86 > 87 > 89 > 88 Fietsen huren kan aan het station van Diest of bij het Provinciedomein Halve Maan

Historische kasseienstraat met charmante, oude bakstenen gebouwen, witte gevels en boogramen, onder een strakblauwe lucht. Vredige sfeer.
Een stel fietst over een landelijk pad, glimlachend en pratend. Een hoge, cilindervormige stenen toren en weelderig groen zijn zichtbaar onder een bewolkte lucht, wat een rustige sfeer oproept.

Stadsmuseum ‘De Hofstadt’, Diest

In dit museum kan je twee meesterwerken bewonderen van Theodoor van Loon: De opdracht in de Tempel en De Aanbidding der Wijzen. Daar had de Contrareformatie alles mee te maken. Theodoor van Loon kreeg de opdracht om lokale geloofsbelevingen te verweven met universele religieuze thema's, om zo het herstel van het katholieke geloof in de Zuidelijke Nederlanden te bevorderen. Daarbij koos de meester bewust voor een vorm die gewone gelovigen konden begrijpen.

Tip:

Na je bezoek aan het museum, kan je de Demervallei vanuit een heel ander perspectief ontdekken! Huur een kajak of packraft en peddel over de kalme wateren van de Demer. Geniet van de prachtige natuur, de frisse lucht en de rust. Een unieke ervaring die je niet mag missen!

Nog nagenieten van de inspanning met een heerlijk wijntje? Al sinds de tijd van de Romeinen wordt in het Hageland wijn geproduceerd. Perfect voor een welverdiende pauze tussen de glooiende wijngaarden. Ontdek de unieke smaken van de Hagelandse wijnen en laat je verrassen door de passie van de lokale wijnmakers.

Wil je de sfeer van de 16e eeuw blijven opsnuiven? Overnacht dan in het Oranje City Hotel, gevestigd in het historische Spijker. Dit monumentale gebouw aan de Demer is niet alleen een must-see voor cultuurliefhebbers, maar ook een heerlijke plek om te overnachten. Ontspan in een van de stijlvolle kamers en laat je verwennen in dit door-en-door gastvrije hotel. 

Iemand in een leren jas staat in een kunstgalerie en bekijkt twee grote klassieke schilderijen aan de muur. Drie kleurrijke stoelen staan op de voorgrond.
Een groep mensen dineert in een transparante geodetische koepel. Een vrouw in een spijkerjasje glimlacht terwijl ze wijn inschenkt. De setting is warm en gezellig.

Ontdek nog meer van Loon in de kunststeden

Nog niet genoeg van Theodoor van Loon? Vanuit Diest kan je makkelijk via de trein de kunststeden bereiken. Op volgende locaties vind je de Meester terug.

Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk, Brussel

In deze kerk bewonder je De heilige Ursula gekroond door het Kind Jezus. Reeds tijdens zijn leven was dit werk bijzonder populair, onder meer bij de begijnen. Van Loon werd dan ook gevraagd om kopieën te maken voor de begijnhoven en begijnhofkerken van Diest en Leuven.

Tip:
 
Belangrijke opdrachtgevers van Theodoor van Loon waren de aartshertogen Albrecht en Isabella. Zo schilderde hij bijvoorbeeld enkele werken voor de Sint-Hubertuskapel van hun paleis, op de Coudenberg in Brussel. Ook al ging dit gebouw volledig in de vlammen op, toch kan je nog steeds de indrukwekkende gewelven bewonderen. De restanten van het paleis bevinden zich onder het BELvue museum

Zin in nog meer Habsburgers? Stap dan in de voetsporen van Keizer Karel in de gelijknamige wandeling door Brussel.

Sint-Jan Baptist ten Begijnhofkerk, Brussel, schilderij, Van Loon, (c) Saskia Vanderstichele - Openbaar Kunstbezit Vlaanderen
Zonnige binnenplaats met grote ramen en decoratieve lijstwerk, gezien vanaf beneden. Schaduwen van een glazen dak vormen een geometrisch patroon op de crèmekleurige muren.

Begijnhofkerk, Mechelen

Van Loon schilderde twee werken voor deze kerk. Aanbidding der Wijzen en De Visitatie. Hij was een groot bewonderaar van Caravaggio, en dat zie je terug in zijn dramatische belichting en levendige kleuren. In De Visitatie legt van Loon de tederheid vast tussen Maria en Elisabeth op een ontroerende manier. 

Rijk versierd kathedraalinterieur met een levendige fresco-koepel, ingewikkelde bogen en gedetailleerde sculpturen. De sfeer is groots en indrukwekkend.

Sint-Pieterskerk, Leuven

In deze kerk vind je verschillende Vlaamse Meesters op hun plek terug. Je vindt er ook een werk dat de Heilige Petrus voorstelt en is toegeschreven aan van Loon. 

Een man staat op de trappen van een Europees plein een kaart te lezen, met een gotische kerk en mensen op de achtergrond. Een zonnige dag zorgt voor een levendige, ontdekkende sfeer.

Sint-Waldetrudiskerk (Herentals)

In deze kerk vind je een werk dat is toegeschreven aan van Loon.

Historische stenen kerk met hoge toren en boogramen, tegen een blauwe lucht met wolken. Omgeven door weelderig groen en een omheind pad.

Abdij van Tongerlo

Fan van abdijen? Bezoek dan zeker ook de abdij van Tongerlo! Deze historische Norbertijnenabdij, met een rijke geschiedenis die teruggaat tot de 12e eeuw, is een must-see voor cultuurliefhebbers.  

Ook hier kan je een Vlaamse Meester in de abdijkerk terugvinden. Jan Erasmus Quellinus schilderde voor deze kerk twee prachtige werken die vandaag nog steeds op hun originele plek te bewonderen zijn.  

Dat is nog niet alles. Je kan hier ook een meesterlijke replica van Da Vinci’s Laatste Avondmaal aanschouwen. Dit buitengewoon werk zou gemaakt zijn door één van Da Vinci’s leerlingen, Andrea Solario.  

Tip:
 
De abdij van Tongerlo kan je makkelijk met de fiets bereiken vanuit de abdij van Averbode. Tussen de twee abdijen slingert een heerlijke fietsroute (26 of 35 km) zich door een groen paradijs. 

Een historisch gotisch gebouw met hoge boogramen staat naast een lange, roodstenen constructie op een heldere dag. Mensen ontspannen op het weelderige groene gazon.

Verborgen Vlaamse Meesters op de kaart gezet

Accepteer analytische-cookies om deze inhoud te tonen.

Cookievoorkeuren beheren

Pik de gedrukte kaart “Meestertocht Theodoor van Loon” op in het Toerisme-infokantoor en op sommige locaties langs het parcours.

Van-Loon